ABC Dergisi Ocak-Şubat: Yoksa yediklerimiz mi stres yapıyor?

Hızlı yaşamın kötü getirisi, hastalıklara davetiye çıkaran stres 7’den 70’ e sorun oldu adeta. Kendimizi telkin, açık hava, spor sevdiklerimizle daha fazla vakit geçirmek, az alkol almak gibi farklı yöntemlerle stresle başa çıkmaya çalışıyoruz peki ya yediklerimiz?

Bazı gıdalar mutluluk hormonu serotonini artırırken, diğerleri stres artıran kortizol, adrenalin hormonlarını azaltmaktadır. Yine düzenli olarak yeterli, dengeli ve çeşitli beslenenlerin daha güçlü bağışıklık sistemine sahip olup, kan basınçlarını düşük tutabildiklerini de pek çok çalışmayla ispatlanmıştır.

Yavaş sindirilen karbonhidratlar tüketin. Bütün karbonhidrat kaynağı gıdalar beynin daha fazla serotonin üretmesini sağlar ancak daha dengeli, uzun soluklu etki için kana yavaş karışan tam tahıllı olanlar tercih edilmelidir. Yani tam buğday ekmeği, lif oranı yüksek mısır gevrekleri, integral makarna, kepekli pirinç kan şekeri seviyesini dengede tutup, mutluluk hormonu artıracaktır. Basit şekerler, beyaz unlu hamur işleri alık mutluluklar verdiği için çözüm değildir, hatta aksine kan şekeri iniş çıkışları ile sinirli ruh haline yol açabilir. Ayrıca giderek bağımlı hale gelir, daha çok yemek yersiniz. Özellikle yüksek şekerli tatlılar, her yemekle beyaz ekmek, pilav-makarna yeme alışkanlığı, gazlı içecekler, taze hazır meyve suları, acıktıkça tüketilen poğaça, simit, çay saati adı altında yenen hamur işerinde vazgeçilmelidir.

Kış aylarına girerken portakalı arttırın. Bağışıklık sistemi güçlendiren C vitamini kaynağıyla stres hormon seviyelerini düşürmektedir. Bir çalışmada stresli bir proje öncesi C vitamini alanların tansiyon ve kortizol seviyelerinin düştü gözlenmiştir. O zaman gergin iş toplantılarında portakal ve diğer turunçgilleri ikram etmeye değer.

Magnezyum zengini ıspanakla sinirleri yatıştırın. Eksikliğinde baş ağrısı, halsizlik ve stresli ruh haline yol açan magnezyumu en lezzetli, kolay ve sağlıklı yoldan almak için ıspanak bolca tüketin.

Çiğ, pişmiş,salatalarda, çorbalarda, börek içi olarak dahi kullanılabilen ıspanak yakında tezgahlarda bolca yer alacak.

Haftada en az 2 kez yağlı balıklar tüketin.

Vücudun üretemediği omega 3 yağlarından zengin balıkları düzenli olarak tüketenlerin daha dingin oldukları gözlenmiştir. Kalp damar hastalıkları, depresyon, adet dönemi sancıları, ruhsal iniş çıkışların dengelenmesine destek veren bu yağlar stres azaltıcıdır. Özellikle beraberinde koyu yeşil yapraklı sebze tüketilmesi faydasını arttırır.

Günde en az 4 bardak çay 6 haftada sakinlik kazandırır. Çayın çok tüketildiği bir ülkede yaşadığımız için şanslıyız. İçeriğindeki metabolizma dengeleyici özlerle stresli durumlarda öfke kontrolü sağlanmasına destek verir. Yapılan çalışmalar 6 hafta boyunca günde en az 4 bardak çay içenlerin başka içecek tüketenlerden daha sakin olduğunu, stresli durumlarda dahi paniklemediklerini göstermiştir.

Ölçülü miktarda yağlı tohumlar tüketin. Güde 1 avuç fıstık, badem, fındık, Antep fıstığı tüketerek stresinizi azaltabilirsiniz. Yeter ki yanında zararlı abur cuburlar tüketmeyin. Bademdeki B vitamini depresyonda stres halini azaltır, E vitamini bağışıklık sistemini güçlendirir.

Potasyum zengini besinler tüketin. Kan basıncını düşüren, damar sağlığını koruyan avokado, muzu beslenmenizden eksik etmeyin. Salatalara küp küp doğranmış veya püre edilerek sos olarak kullanılan avokado yüksek kalorili olduğunda fazla miktarlarda tüketilmemelidir.

Çıtır çıtır sebzeler tüketin. Mevsim sebzelerinin doğal kaynaklı vitamin mineralleri vücudu güçlendirirken, körpe sebzeleri dişimizle ezmek bile stres atmaya yardımcıdır.

Yatmadan önce sağlıklı karbonhidratlar tüketmek serotonin salgısını artırıp rahat uyumanıza yardım ederken, yağlı ağır abur cuburlar midede yanma, ekşime ve uyku kalitesinde azalmaya neden olur. Ilık tarçınlı süt en doğru opsiyonlardandır.

Güde 30 dk, tercihen açık havada egzersiz yapın. Kendinizi zorlamadan, strese sokmayacak severek düzenli devam edeceğiniz bir spor dalı seçmelisiniz. Yatmadan önce ve akşam üstü 17’den sonra sakinleştiren yasemin, melisa, adaçayı, papatya gibi bitki çayları içmek de stres azaltıcıdır. Özellikle uyku sorunu yaşayanlar akşamları yemek sonrası kahve tüketmemelidirler. Hatta sorun derinleştikçe kafeinli içeceklerin tüketimi akşamüstü 16’dan sonra kesilmelidir.